Nawigacja

Menu

List do Rodziców Gazeta czerwiec 2016 Zakładka dobrych mysli Ciekawostki Smaczki językowe Notes humanisty Książka potrzebuje czytelnika Kraina spokojnej przestrzeni Świat bez książek Recenzja Bajki o książce

Czy wiesz, że...

Notes humanisty

JĘZYK POLSKI W LICZBACH

Głoski, litery, sylaby i wyrazy

  • Liczba liter alfabetu polskiego: 32
  • Najczęściej używana litera alfabetu polskiego: ,,i”, które stanowi 8,4% liter w typowym tekście.
  • Inne litery stanowiące ponad 5% liter w tekście: a, e, o, n, z
  • Najrzadziej używana litera alfabetu polskiego: ź, ok. 0,06% tekstu
  • Liczba głosek: 37 (od ok. 30 do ponad 40; różni autorzy przyjmują różne dane)
  • Liczba liter potrzebnych do zapisania jednej głoski: średnio 1,07 (do zapisania niektórych głosek potrzebne są zawsze dwie litery, np. sz, cz, do innych jedna lub dwie, np. ch/h, si/ś).
  • Największa liczba spółgłosek w nagłosie wyrazu w języku polskim: 4 (np. drgnąć, źdźbło, wstrzyma), w tym najwyżej dwie zwarte lub zwarto szczelinowe.
  • Przeciętna długość wyrazu: 6 liter
  • Najkrótsze wyrazy: jednoliterowe (a, i, o, u, w, z).
  • Najdłuższy wyraz jednosylabowy: wszczniesz (10 liter, 6 głosek, ale np. draństw: 7 głosek).
    Ok. 90% wyrazów w tekście ma 1-10 liter, w tekstach naukowych regularnie występują wyrazy dłuższe niż 20-literowe; nazwy substancji chemicznych mogą zawierać dziesiątki liter.
    Orientacyjna ilość informacji przypadającej na jedną literę w tekście: 1 bit

    Artykulacja w liczbach
  • Zakres najistotniejszych częstotliwości dźwięków wytwarzanych podczas mówienia:200-400 Hz.
  • Typowy zakres zmian wysokości głosu związany z intonacją; pół oktawy
  • Głośność: szept 10-20 dB, zwykła rozmowa 40-60dB, krzyk 80 dB.
  • Typowy czas wymawiania sylaby: 0,05-0,2 sekundy.
  • Typowa szybkość czytania: na głos 10-20 liter na sekundę, po cichu 20-40 liter na sekundę
  •  (czyli rzędu 1 strony na minutę; po specjalnym treningu nawet 10 stron na minutę).

    Fleksja i składnia
  • Średnia długość zdania (orientacyjnie): w dramacie 5 wyrazów, w poezji 10, w tekście naukowym lub publicystycznym 15-20
  • Najrzadziej używany przypadek rzeczownika: celownik
  • Najrzadziej używane formy czasownika: 1. i  2. Os. Czasu przeszłego rodzaju nijakiego(np. byłoś, widziałom); imiesłów uprzedni (np. poszedłszy) w mowie większości Polaków nie występuje

    Słownictwo
  • Najczęściej używane słowa
    w (3% ogółu wyrazów w przeciętnym tekście prasowym),
    i (2,5%),

Być (2%, liczone wraz z jest, są byt, będzie itd.),
się na, nie, z, on, do, ten, to, ze, a, o, ja (0.6%);

Uwaga: lista zależy od stylu, np. wyrazem najczęściej używanym w tekstach rockowych jest nie.

Najczęściej używane rzeczowniki: pan, rok, sprawia, czas, praca, lata, dzień, pani, ludzie, kraj.

Najpospolitsze czasowniki: być mieć, móc, wiedzieć, mówić, chcieć, zostać, powiedzieć, musieć, można

  • Zasób słów:

Minimalny dla cudzoziemców uczących się języka polskiego: ok. 800 wyrazów

Wystarczających w życiu codziennym: 2-5 tyś. Wyrazów, używanych przez przeciętnego wykształconego Polaka: 5-10 tyś (wyrazów rozumianych-kilka razy więcej)

Pisarze o bardzo bogatym słownictwie: 50 tyś. wyrazów.

Słownictwo zarejestrowane w podstawowych słownikach języka polskiego: ok.0,5 mln wyrazów.

Oceny ogólnej liczby wyrazów występujących w języku polskim: 0,5-2mln (form gramatycznych: kilka min)

Ocena liczby tytułów książek wydanych w Polsce od XVI wieku od dziś: 0,7-1,0 mln